| Publisher: The National Museum of Iceland with the support of Glitnir Bank Published: 2007 Photographs Copyright © 2006 by Mary Ellen Mark
In the summer of 2005, I was asked to produce five photographic portfolios for the Morgunbladid Newspaper. One of the projects I requested to photograph was a school for disabled children in Reykjavik. The newspaper arranged for me to spend a day at Öskjuhlíðarskóli. It was an unforgettable day. I immediately fell in love with the children as I followed them through their daily activities, which included a swimming class. It was in that swimming class that I met one young boy that especially won my heart. This boy walked with the aid of a walker with unimaginable effort and was fearless in the water. He used precious few words but had a strong presence. I took many photographs of him swimming. On the bus ride back to school, he sat in front of me and kept leaning around his seat to make sure I was still there. His name: Alexander. That afternoon, my friend Inga took me to the showroom of an Icelandic fashion designer, Steinunn Sigurd. When we were introduced she asked what I was doing in Iceland. I told her about my day at Öskjuhlíðarskóli and how impressed I was with the school and children. I told her I had made a special friend in a boy called Alexander. Steinunn smiled proudly and said, “Alexander is my son.” It was fate. I’ve always believed in fate, and I took this to be a sign that I should follow my heart and continue with this project. When the pictures from my day at Öskjuhlíðarskóli were published in Morgunbladid, there was a very strong, positive, public response. And of course, Alexander was on the front page. The photographs where seen by the National Museum of Iceland’s Director, Margrét Hallgrímsdóttir. She then contacted me through Alexander’s mother, Steinunn. Margrét felt that a project on disabled children in Iceland would make a powerful exhibition for the museum. This was especially relevant because the National Museum of Iceland had just been awarded a Special Commendation from the European Museum Forum in 2006. This commendation was for the museum’s commitment to raise awareness and respect for all museum visitors and provide excellent access for all guests. I was very excited by the National Museum’s proposal. All year I very much looked forward to returning to Reykjavik to work because I had been thinking about Alexander and the other children I met at Öskjuhlíðarskóli ever since I left Iceland. I returned to Iceland in August of 2006 and was given complete access to two schools and a day care center for disabled children in Reykjavik. The Öskjuhlíðarskóli is mostly for higher functioning children. Safamýrarskóli is for more severely affected children. The Lyngás Day Care Center cares for the full spectrum of disability. The children I photographed ranged from mildly disabled, both physically and mentally, to profoundly disabled. Rather than an experience of despair, the seven weeks I spent with these extraordinary children was one of enlightenment and hope. I quickly discovered that within each child, even those who seemed totally disconnected, there is always a personality and a relationship to be made. I was moved by the children’s inner-strength and was also touched by the devotion of the teachers, caretakers, and families. I hope my photographs convey the strength of these children as well as my great respect for them. During the seven weeks that we spent in Iceland (over three separate trips), my husband Martin Bell, made a film, “Alexander”, focusing on Alexander and his relationship with his parents (Steinunn & Palli), grandparents (Edda & Siggi), friends, teachers, and even his dog; Rocky. Martin’s film also visits Öskjuhlíðarskóli, Safamýrarskóli, and Lyngás. The film shows how the teachers and caretakers make a strong connection with the higher functioning disabled children as well as with children who on the surface seem unreachable. As chief curator, producer and coordinator Margrét Hallgrímsdóttir, from the National Museum of Iceland, was the driving force behind this project. As others, besides Martin and myself added their contributions, the project grew: Ívar Brynjólfsson is an Icelandic photographer who works for the National Museum of Iceland. He was a student at the Art Institute in San Francisco. His beautiful interior photographs perfectly capture the atmosphere of both schools. Ingibjörg Jóhannsdóttir is an Icelandic artist, print maker, and educator. She is the head of the Reykjavík School of Visual Art. She has curated a group of paintings made by children at both schools. This artwork shows the strong creative force that exists in the children. Many of these paintings were made by profoundly disabled children. Einar Falur Ingolfsson, is a photo editor and also an accomplished photographer and journalist. It was Einar Falur who originally assigned me to photograph at Öskjuhliðarskóli. There is no one better suited to write about my work and these children. In my life as a photographer it is very rare to be given such a remarkable opportunity to make photographs. “Extraordinary Child” is the kind of project that brought me to photography. I hope that after seeing the exhibition, the book and the film, the audience will have a more intimate way of viewing children with disabilities because they are truly extraordinary. To paraphrase Alexander’s mother, Steinunn, “A lot of people have never dealt with disability before. For those people who have not experienced it we hope we can bring them into that world because you learn so much about yourself by entering their world.” Mary Ellen Mark Sumarið 2005 var ég beðin um að útbúa fimm ljósmyndamöppur fyrir Morgunblaðið. Eitt af þeim verkefnum sem ég óskaði eftir að takast á hendur var að ljósmynda í skóla fyrir fötluð börn. Blaðið kom því í kring að ég gæti eytt heilum degi í Öskjuhlíðarskóla. Það var ógleymanlegt. Ég varð samstundis hugfangin af öllum börnunum og fylgdi þeim daglangt, meðal annars í sundtíma. Það var einmitt í sundtímanum sem ég kynntist ungum dreng sem varð mér sérstaklega hjartfólginn. Hann gekk með gríðarlegum erfiðleikum, þurfti hjálp göngugrindar, en var óttalaus í vatninu. Hann var ekki margorður en hafði mjög sterka nærveru. Ég tók fjöldan allan af myndum af honum að synda. Í rútunni aftur í skólann sat hann fyrir framan mig og leit stöðugt aftur fyrir sig til að athuga hvort ég væri ekki enn þar. Nafn hans er Alexander. Daginn eftir fór Inga vinkona mín með mig í verslun Steinunnar Sigurðardóttur tískuhönnuðar. Þegar við vorum kynntar spurði hún mig hvað ég væri að gera á Íslandi. Ég sagði henni frá degi mínum í Öskjuhlíðarskóla og hversu mikið mér þótti til hans koma og barnanna, og líka að ég hafði eignast sérstakan vin í litlum dreng að nafni Alexander. Þá sagði Steinunn stolt: „Alexander er sonur minn.“ Örlögin höfðu gripið í taumana. Ég hef alltaf verið forlagatrúar og ég tók þessu sem merki um að ég ætti að láta hjartað ráða för og halda áfram með þetta verkefni. Birting myndanna frá Öskjuhlíðarskóla vöktu mikla athygli og jákvæð viðbrögð meðal almennings og fönguðu meðal annars athygli þjóðminjavarðar, Margrétar Hallgrímsdóttur. Hún hafði síðan samband við mig í gegn um Steinunni. Margéti þótti verkefni um fötluð börn á Íslandi vera kjörið efni til sýningar í Þjóðminjasafninu. Það þótti einkar viðeigandi þar sem að Þjóðminjasafn Íslands hafði hlotið verðlaun evrópskra safna 2006. Viðurkenninguna hlaut safnið fyrir gott aðgengi fyrir alla og miðlun sem stuðlar að víðsýni og virðingu öllum gestum safnsins. Ég var mjög spennt fyrir þessari uppástungu frá Þjóðminjasafninu. Ég hafði hugsað mikið til Alexanders og hinna barnanna frá því að ég fór frá Íslandi. Ég sneri aftur til Íslands í ágúst 2006 og fékk fullan aðgang að skólunum tveimur fyrir fötluð börn í Reykjavík. Öskjuhlíðarskóli er fyrir minna fötluð börn en Safamýrarskóli fyrir þau sem eiga við alvarlegri fötlun að stríða. Börnin sem ég ljósmyndaði voru frá því að vera lítið fötluð, líkamlega og andlega, yfir í að vera mjög alvarlega fjölfötluð. Frekar en að upplifa einhverskonar örvæntingu þessar sjö vikur sem ég átti með þessum einstöku börnum, lærði ég gríðarlega mikið og fann til mikillar vonar og ánægju. Ég komst fljótt að því að innra með hverju barni, líka þeim sem virtust algjörlega úr sambandi við umheiminn, er alltaf persónuleiki og leið til að mynda samband. Innri styrkur barnanna snerti við mér sem og einurð kennaranna, umsjónarmannanna og fjölskyldnanna. Ég vona að ljósmyndir mínar nái að sýna styrk þessara barna og þá miklu virðingu sem ég ber fyrir þeim. Á þessum sjö vikum sem við vörðum á Íslandi (í þremur mismunandi ferðum) vann eiginmaður minn, Martin Bell, að kvikmynd, „Alexander: einstakt barn“ (vinnutitill), þar sem sjónum er beint að Alexander og sambandi hans við foreldra sína, Steinunni og Palla, afa sinn og ömmu, vini, kennara og meira að segja við hundinn Rocky. Mynd Martins tekur á sambandi Alexanders við fjölskylduna, kennara og nemendur í Öskjuhlíðarskóla. Einnig er litið inn til barnnanna í Safamýrarskóla og sýnt hvernig kennararnir mynda sterk tengsl við börn sem á yfirborðinu virðast heillum horfin. Sem sýningarstjóri, framleiðandi og verkefnastjóri var Margrét Hallgrímsdóttir drifkrafturinn í þessum verkefni. Eftir því sem fleiri, auk okkar Martins, lögðu sitt af mörku óx verkefninu fiskur um hrygg: Ívar Brrynjólfsson er ljósmyndari sem vinnur hjá Þjóðminjasafni Íslands. Hann var nemandi við Art Institute í San Fransisco. Fallegar innanhússljósmyndir hans ná að fanga andrúmsloftið í báðum skólunum. Ingibjörg Jóhannsdóttir er íslenskur myndlistamaður og kennari. Hún er skólastjóri Myndlistarskólans í Reykjavík. Hún hefur stjórnað sýningu á málverkum eftir börn í báðum skólunum. Sú myndlist sýnir glöggt hinn mikla sköpunarkraft sem býr innra með börnunum. Mörg málverkanna voru gerð af mjög alvarlega fötluðum börnum. Einar Falur Ingólfsson er myndastjóri Morgunblaðsins en einnig mjög fær ljósmyndari og blaðamaður. Það var Einar Falur sem upphaflega fékk mig til að ljósmynda í Öskjuhlíðarskóla. Enginn er betur til þess fallinn að skrifa um þessa tvo skóla og nemendur þeirra. Í lífi mínu sem ljósmyndari gefst sjaldan jafn stórmerkilegt tækifæri og þetta til að ljósmynda. „Einstakt barn“ er einmitt sú tegund verkefnis sem dró mig upphaflega að ljósmyndun. Ég vona að fólk öðlist nánari sýn á fötluð börn eftir að hafa séð kvikmyndina og bókina, því að þau erusvo sannarlega einstök. Svo ég vitni í orð Steinunnar, móður Alexanders: „Margir hafa aldrei þurft að eiga við fötlun áður. Við vonumst við til þess að kynna þá sem aldrei hafa upplifað það fyrir þeim heimi því að maður lærir svo mikið um sjálfan sig.“
|
||