foto poland
mary ellen mark
1994

401T-532-014

Drobna, szczupla kobieta, z dwoma niesfornie dyndajqcymi czarnymi warkoczami, o rysach z lekka indiañskich i oczach, które widzq wiçcej nizby si zdawato ‑ oto najkrótszy portret Mary Ellen Mark. Jest one fotograf em szczegolnym. Wybiera tematy najtrudniejsze, die niektórych wrçcz drailiwe. Zapisuje en btonie fotograf ianej najciemniejsze strony fycia wielkich minst. Zdaje reiacje ze swiata bezdomnych dziecl, prostytutek, narkomanów, znajdujqc w nim ed czasu do czasu chwile radosci.

805X-01X-01X

Mary Ellen Mark preferuje totografiQ czarno‑biatq. Ta, jej zdaniem, najlepiej oddaje emocje i napicie towarzyszqce realizai poszczególnych tematöw. Mo±e byó bardziej abstrakcyjna i metaforyczna. Sama na ten temat wypowiada si w taki sposOb: ,,Trudnoéci pracy wko!orze jest wyjcie poza takt, ±e to cog jest kolorowe ‑ ze to musi byO kolorowe zdj?cie, a nie zdjpcie o czym. Tak czQsto kolorubiera si? wkolor, staje si gtownie dekoraoyjny. Jedyne jej kolorowe zdjçcia to fotografie z Bombaju, z dzielnicy miodych prostytutek I transwestytów. Kolor pozwala tu zfagodzié nieco ostroé problemu, uczyni opowiadan histori bardziej sympatycznq.

Mary Ellen Mark studiowaa fotografiq na uniwersytede w Pensylwanii. Miala ju± wówczas na swym koncie pewne osiqgniçcia w malarstwie. Ale fotografia odmienila jej ±ycie. Malowanie wymagalo samotnoci, a fotografowanie pozwolUo jej zanurzyé siQ gfboko w ±ycie, poznawaé coraz to nowych ludzi, take ich emocje. Pierwsze powazne fotograficzne zadanie zrealizowafa w latach 1965‑66 w Turcji, dziQki pomocy stypendium szkolnemu Fulbrighta. Zdjecia wtedy wykonane zapo­czqtkowaly calq sen, która znalazta epilog w jej pierwszej ksiq2ce Passport, wydanej w 1974 roku przez Wydawnictwo Lustrum Press. Jest to ksi±ka, która p0wstala dziki wnikliwej obserwacji rónych kultur Europy, Azji, Afryki; przedstawiaj4ca i turecldch imigrantow, i Korpus Kobiecy amerykañskiej armii ówiczqcy w Alabamie. Szczególnie przejmuj4ce, ale i prowokacyjne byly zdjcia dzieci.

ZdjQcia te przyniosly jej slawQ. Podj{a si wspolpracy z magazynami ilustrowanymi takimi jak Life", Time", Stern". Pó±niej przez kilka lat pracowala dia Magnum najslynniejszej agenqi fotograficznej wiata. Dzi?ki swej pozycji mogla narzuca redaktorom magazynów swbj styl pracy. Na realizacjQ kazdego tematu powiQcala po kilka miesicy. Ale te± zdjdia, które przywozila, obiegaly potem caly wiat I zapadaly glboko w pamiQé. Tak bylo z reportaami z mdii: o prostytutkach, o szpitalach dia nieuleczalr,ie chorych prowadzonych przez siostry zakonne. Najbardziej wane jest zdjçcie Matki Terey z Kalkuty z 1980 roku ‑ chyba najlepszy portret, jaki jej zrobiono kiedykolwiek.

Przygl4daj4c si zdjçciom Mary Ellen Mark, nie sposOb nie zuwayé, e ma ona niewiarygodny kontakt z Iud±mi, ktorych fotografuje. W syutacjach ekstremalnych pozostaj4 oni przed aparatem absolutnie naturalni. Tego wyrazu metafizycnego spokoju na twarzach nie da si po prostu kupié za pienidze. Mozna go utrwalk na zdjQdiu jedynie, gdy fotograf jest dopuszczony do najwip kszych tajemnic tych ludzi. A jak zostaé wtajemniczo. nym? Mary Ellen Mark ma nato tylko jedn4 odpowied±. starq regulç fotodziennikarstwa ustanowionq jeszcze przez Henriego Cartier Bressona: im dlu±ej jested w tym miejscu, tym bli±ej moesz byc.

Powraca wic (i to wielokrotnie) do tych samych miejsc, tych samych tematów.

401S-574-007

Dzlewczynka‑guma ze swoim szczeniakiem, Great Raj Kanal Circus, Upleta, India 1989

lndyjski cyrk fotografuje odlat kilku. Na jej oczach nie­zwykle ciçka praca tworzy bajkowy wiat widowiska. Ale potu i trudu nie znajdziemy na tych fotografiach. Sto glOwnie zblizenia, portrety ludzi lub zwierzt. Co ciekawe zwierzQta w wikszocI maj4 ludzki wyraz twarzy. Na zdjçciach Mary cyrk to najprawdziwsza rodzina, w ktorej kakdy jej czfonek (czfowiek albo zwierzQ) czuje si na swoim miejscu, ma swoje zadania I jest szczesliwy.

Mary Ellen Mark jest laureatk wielu presti±owych nagrOd. W tym roku do bogatej kolekcji dorzucifa jeszcze jednq ‑ Nagrod dr. Ericha Salomona za fotodziennikarstwo, któr wrczono jej na tegorocznej Photokinie, o czym informowafo FOTO 11/94. W ramach programu kulturalnego Photokiny zaprezentowano w Museum för Ostasiasche Kust wystaw jej fotografi. Przy okazji mo±na bylo kuplé po promocyjnej cenie pikny album „Marry Ellen Mark ‑ 25 Years" wydany przez Bulfinch Press.

Mary Ellen Mark pojawi si zapewne jeszcze na famach FOTO. Wybiera sie ona w przysztym roku do Polski fotograf owaé nasz cyrk. Jeli spotkacie przypadkiem na swej drodze drobnqkobiet uzbrojonq w aparat Leica, z którq mo±na porozumieé si bez stOw, b4dide pewni, ±e to ona.

(MM)

214U-276-008
Christopher, Sandgap, Kentucky 1990

210K-116-010
Wykita rodzlna w swoim samochodzie, Los Angeles, Kalifornia 1987

END